معناشناسی واژه‌های أجر، ثواب و جزاء در قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش پژوه مقطع کارشناسی ارشد مترجمی زبان عربی، از کشور پاکستان، مجتمع آموزش عالی شهیده بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.

چکیده

میان جملات و کلمات آیات قرآن پیوستگی معنایی خاص و منحصر به‌فردی برقرار است؛ همچنین میان مفردات قرآن پیوند معنایی وجود دارد که هر واژه در ارتباط با سایر واژه‌ها، معنایی خاص می‌گیرد که فهم این معنا با روش‌های معناشناسی امکان‌پذیر است. در پژوهش حاضر با استفاده از روش گردآوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای، به‌شیوه توصیفی – تحلیلی و با بهره‌گیری از دانش معناشناسی واژگان أجر، ثواب و جزاء در قرآن کریم بررسی و تبیین شد. همچنین در این پژوهش سعی شده است انواع معانی این واژگان و کاربرد‌های آنان در قرآن کریم استخراج و مورد بررسی قرار گرفته شوند. نتایج بررسی‌ها نشان داد واژه «جزا» به‌معنای پاداش یا مجازات براساس اعمال است و به‌عنوان یک‌مفهوم حقوقی و اخلاقی به کار می‌رود. همچنین می‌توان بیان نمود که فرق کلمه اجر با معنای جزا این است که اجر فقط در مواردی است که نفعی درآن است، ولی کلمه جزاء‌ در نفع و ضرر کاربرد دارد.
 

کلیدواژه‌ها


  1. *  قرآن کریم (1373) مترجم: مکارم‌شیرازی، ناصر، قم: دارالقرآن الکریم.

    1. ابن‌منظور الأنصاری، محمدبن مکر ابن‌علی (1414). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
    2. آراسته، حسین جواد (بی‌تا). درسنامه علوم قرآنى. قم: انتشارات بوستان کتاب.
    3. آیینه‌وند، صادق.، و نیازی، صادق (1379). معناشناسی اسماء الحسنی. مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، 1(2)، 1- 18.
    4. بیگی، همت (1392). پیوند آوایی معنایی واژگان «روح، ریح و ریحان» از منظر اشتقاق. ویژه‌نامه زبان عربی، -(88)، 32-35.
    5. راغب اصفهانی، حسین‌بن محمد (1412). مفردات ألفاظ القرآن. محقق صفوان عدنان داوودی، بیروت: دارالشامیۀ.
    6. شعیری، حمیدرضا (1388). مبانی معناشناسی. تهران: سمت.
    7. طباطبائی، محمدحسین (بی‌تا). حاشیه الکفایه. قم: بنیاد علمی و فکری استاد علامه سید محمدحسین طباطبائی.
    8. طبرسی، فضل‌بن حسن (1350). مجمع البیان. تهران: فراهانی.
    9. فخارنوغانی، وحیده (1393). معناشناسی واژه احسان در قرآن کریم. فصلنامه پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن، 3(1)، 21- 32.
    10. فراهیدی، خلیل‌بن احمد‌بن عمرو‌بن تمیم (1409). العین. محقق: المخزومی، مهدى.، و السامرائی، إبراهیم. قم: دارومکتبه الهلال.
    11. فضیلت، محمود (1385). معناشناسی و معانی در زبان و ادبیات. کرمانشاه: انتشارات دانشگاه رازی.
    12. مختارعمر، احمد (1385). معناشناسی. مترجم: سیدی، حسین. مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.
    13. نورسیده، علی اکبر.، فیض‎الله زاده، عبد علی.، و ماستری فراهانی، جواد (1392). معناشناسی چند معنایی واژه «ولی». پژوهشنامه نقد ادب عربی، 4 (1)، 151- 168.
    14. نورمحمدی، احد (1395). مفهوم شناسی واژه فسق و حوزه معنایی آن در قرآن کریم. نشریه احسن الحدیث، -(1)، 27-34 .
    15. همایی، غلامعلی (1390). مفردات قرآن مجید. قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی.