نقد و بررسی وامگیری قرآنی در شعر احمد مطر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناسی زبان و ادبیات عربی، از کشور پاکستان، مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.

چکیده

احمد مطر از شاعران برجسته عراقی است که در جهان معاصر عرب شهرت بسیار دارد. از آنجا که قرآن کریم و متون دینی مرجع اصلی الهام بسیاری از شاعران است، احمد مطر نیز از این قاعده مستثنی نیست. وامگیری قرآنی در شعر او که برخاسته از درک و خرد هوشمندانه اوست، شیوه‌ای منحصربه‌فرد دارد. پژوهشی حاضر به‌روش تحلیلی– توصیفی با هدف نقد و بررسی وامگیری قرآنی احمد مطر در اشعارش انجام شد. براین‌اساس، با مراجعه به منابع مکتوب، رابطه نظریه تناص (بینامتنی) با اشعار مطر، وامگیری آشکار یا پنهان وی از قرآن کریم، میزان مقبولیت اقتباس‌های او، وجود «حلّ یا تحلیل استهزایی» با تقلید از ساختار فواصل آیات قرآن در اشعار و نمود «وامگیری تلمیحی» در شعر احمد مطر بررسی شد. نتایج بررسی‌ها نشان داد که نظریه تناص در رابطه با وامگیری قرآنی او بی‌معناست و نتیجه آن جلوه‌گری آشکار و پنهان وامگیری مطر از قرآن کریم، مقبولیت غالب اقتباس‌های او، فراوانی و توانمندی وی در هنر تحلیل استهزایی با تقلید از ساختار فواصل آیات قرآن در اشعارش است. همچنین اقتباس‌های فراوان او از قرآن و احادیث برای ظلم ستیزی، همگی حکایت از تربیت دینی و روحیه معنوی وی دارد.
 

کلیدواژه‌ها


  1. * قرآن کریم (1373) مترجم: مکارم‌شیرازی، ناصر. قم: دارالقرآن الکریم.

    1. التفتازانی، سعد الدین (بی‌تا). شرح المختصر علی تلخیص المفتاح الخطیب القروینی. قم: مکتبه العلامه.
    2. جاسم، محمد باقر (١٩٩٠). التناص المفهوم و الآفاق. بیروت: المرکز الثقافی العربی الدار البیضاء.
    3. جمعه، حسین (١۴٢٠). نظریه التناص. دمشق: مجمع اللغۀ العربیه.
    4. مطر، احمد (١٩٨٩). لافتات. لندن: تموز.
    5. مطر، احمد (١٩٨٩). المشنوق أعلاه. لندن: تموز.
    6. مفتاح، محمد (١٩٩٢). تحلیل الخطاب الشعری استراتیجیة التناص. بیروت: المرکز الثقافی العربی الدار البیضاء.
    7. همایی، جلال الدین (١٣۶٧). فنون بلاغت و صناعات ادبی. تهران: نشر هما.
    8. میرزایی، فرامرز.، و واحدی، ماشاءالله  (1388). روابط بینامتنی قرآن با اشعار احمد مطر. نشریه دانشگاه ادبیات شهید باهنر کرمان،  -(22)، 299- 322.