نقش تفاوت‌های ساختاری در فرایند فهم آیات

نویسنده

چکیده

قرآن به زبان عربی و برای راهنمایی بشر و خطاب به انسان­ها نازل شده است، پس ظاهر واژه‌ها و جمله‌های آن برای انسان­ها پیامی قابل فهم و درک دارد. مفسر برای فهم و تبیین قرآن به منابع و علومی نیاز دارد. علوم مورد نیاز علومی هستند که مفسر در پرتو آنها یا از منابع بهره بیشتر و بهتری می‌برد و یا از متن آیه ابهام‌زدایی می­کند و آن را استنطاق می‌کند. ازجمله این علوم علم نحو و ساختارشناسی است که تسلط بر این دانش در فرایند تفسیر نقش بنیادینی در فهم ظواهر آیات الهی دارد. بسیاری از علما و پژوهش­گران علم نحو را به­دلیل کمک در درک مفاهیم الفاظ درکنار علوم مرتبط از مهمترین علوم قرآن می­دانند. تفاوت نظر در نکته‌های نحوی و ساختاری آیات می‌تواند باعث تفاوت در فهم منظور آیات شود. در پژوهش حاضر نقش تفاوت‌های ساختاری در فهم منظور سه آیه بررسی شده است. در آیه هفتم سوره آل عمران تعیین نوع  حرف واو در قسمت «مَا یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلاَّ اللّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ» و تعیین مرجع ضمیر ه در فراز «ابْتِغَاء الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاء تَأْوِیلِهِ» باعث تفاوت نظر مفسران در دو موضوع دانایان به تأویل و گستره تأویل شده است. در آیه سی­وپنجم سوره یس تفاوت­نظر مفسران در موصوله یا نافیه­بودن حرف ما باعث تفاوت پیام‌گیری ایشان از آیه درمورد دخیل­بودن انسان در ثمرات زمین شده است. در آیه شصت­وهشتم سوره قصص تفاوت دیدگاه در نوع  حرف ما و حالت صرفی خیره اختلاف­نظر درمورد اختیار انسان را زمینه‌سازی کرده است.

کلیدواژه‌ها